Το πιο σκοτεινό τριήμερο στην ιστορία της Formula 1

To Grand Prix του Σαν Μαρίνο διεξήχθη στις 29 Απριλίου - 1 Μαΐου του 1994. Ήταν ένα τρίημερο που άλλαξε για πάντα το άθλημα και οδήγησε σε μια επανάσταση στον τομέα της ασφάλειας.

Παρασκευή 29 Απριλίου

Αυτό που ξεκίνησε ως ένας συνηθισμένος αγώνας για το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα, πολύ σύντομα εξελίχθηκε σε έναν εφιάλτη. Πριν την έναρξη του τριημέρου υπήρχαν ήδη αρκετές ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια της πίστας, αλλά αυτές δεν εμπόδισαν τη διεξαγωγή του Grand Prix.

Την Παρασκευή, 29 Απριλίου, στο Practice, ήρθε το πρώτο σφωδρό ατύχημα. Ο νεαρός Rubens Barichello που οδηγούσε για τη Jordan-Hart και μπήκε στο σικέιν της Variante Bassa με ταχύτητα περίπου 225 χλμ/ώρα. Αυτή η ταχύτητα θεωρήθηκε υπερβολική για εκείνη τη στροφή. Το μονοθέσιο του Βραζιλιάνου χτύπησε άτσαλα το εσωτερικό κερμπ, με αποτέλεσμα να απογειωθεί και ο Barichello να χάσει πλήρως τον έλεγχο. 

Η Jordan πέρασε πάνω από τα προστατευτικά λάστιχα και προσέκρουσε με τρομακτική δύναμη στο πάνω μέρος του συρματοπλέγματος και του τοίχου. Μετά την πρόσκρουση, το μονοθέσιο ανατράπηκε και κατέληξε στην άσφαλτο ανάποδα, με τον Barichello να έχει χάσει τις αισθήσεις του.

Ο Βραζιλιάνος κατάπιε τη γλώσσα του και χάρη στην άμεση επέμβαση του γιατρού της Formula 1, Sid Watkins, που μέσα σε δευτερόλεπτα κατάφερε να ελευθερώσει την αναπνευστική του οδό, ο Barichello δραπέτευσε από αυτό το τρομακτικό ατύχημα με ένα σπασμένο χέρι, σπασμένη μύτη και διάσειση.

Ο Senna θεωρούσε τον Rubens σαν τον "μικρό του αδερφό" στο grid και όταν είδε το ατύχημα του στην τηλεόραση, έσπευσε να φτάσει στο ιατρικό κέντρο της πίστα και σύμφωνα με τα λόγια του Barichello, ήταν ο πρώτος άνθρωπος που είδε όταν ξύπνησε και του κρατούσε το χέρι, με δάκρυα στα μάτια. Εκεί φάνηκε για πρώτη φορά ότι ο Senna δεν ήταν "εκεί" ψυχολογικά.

Σάββατο 30 Απριλίου

Η τραγωδία χτύπησε ξανά το grid μια μέρα μετά το τρομακτικό ατύχημα του Rubens Barichello και αυτή τη φορά ένας πιλότος έχασε τη ζωή του.

Κατά τη διάρκεια του Qualifying, o Roland Ratzenberger είχε μια μικρή έξοδο, που πίστευε ότι δεν του προκάλεσε κάποια ζημιά στο μονοθέσιο, όμως οι σύνδεσμοι της εμπρός αεροτομής του είχαν υποστεί μερική ζημιά και είχαν δημιουργηθεί ρωγμές. 

Λίγο αργότερα, οι σύνδεσμοι της αεροτομής κατέρρευσαν ολοκληρωτικά. Ο Αυστριακός κινούταν με περίπου 314 χλμ/ώρα στην ευθεία πριν τη στροφή Villeneuve και εκεί η αεροτομή του έσπασε και παγιδεύτηκε κάτω από το μονοθέσιο, γεγονός που κατέστησε το τιμόνι του άχρηστο και δεν άφησε καμία επιλογή στον Ratzenberger, ο οποίος έφυγε ευθεία στον τοίχο.

Η σφοδρότητα της σύγκρουσης προκάλεσε κάταγμα στη βάση του κρανίου του και ο Roland Ratzenberger έγινε ο πρώτος πιλότος της F1 που έχανε τη ζωή του μέσα στην πίστα, μετά από 12 χρόνια. Αυτό το ατύχημα είναι η αιτία πίσω από τη δημιουργία του συστήματος HANS, που χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα και καρατάει σταθερό το κεφάλι του πιλότου σε τέτοιες απότομες επιβραδύνσεις.

Αυτό ήταν το 2ο μεγάλο ατύχημα μέσα σε 2 μέρες και το 1ο θανατηφόρο.

Κυριακή 1 Μαΐου

Ύστερα από 2 πολύ σκοτεινές μέρες στην πίστα της Ίμολα, είχε έρθει η ώρα για τη διεξαγωγή του αγώνα.

Λίγες ώρες πρίν από την εκκίνηση, ο Ayrton Senna, είχε μερικές αμφιβολίες σχετικά με τη συμμετοχή του στον αγώνα, ύστερα από τα τρομακτικά ατυχήματα που προηγήθηκαν. Ο Sid Watkins, που ήταν και κοντινός φίλος του Βραζιλιάνου, του είπε πρίν από τον αγώνα: "Ayrton, είσαι 3 φορές παγκόσμιος πρωταθλητής, όλοι ξέρουν ότι είσαι ο πιο γρήγορος πιλότος. Ήρθε η ώρα να σταματήσεις τους αγώνες και να πάμε για ψάρεμα" και ο Senna απάντησε: "Sid είναι κάποια πράγματα που δεν μπορώ να ελέγξω. Δεν μπορώ να τα παρατήσω, πρέπει να συνεχίσω να τρέχω".

Πριν τον αγώνα ο Senna συναντήθηκε με τον παλιό του αντίπαλο και ομόσταβλο, Alain Prost, από τον οποίο ζήτησε τη βοήθεια του για να επαναφέρουν την ένωση των πιλότων, για να πείσουν την FIA να βελτιώσει την ασφάλεια των μονοθεσίων. Αργότερα συναντήθηκε και με άλλους πιλότους για τον ίδιο σκοπό και εκεί προτάθηκε και από τον Niki Lauda, να ηγηθεί αυτό το πρότζεκτ ο Βραζιλιάνος, καθώς είχε μια πολύ ισχυρή εικόνα στο χώρο.

Ο Senna αγωνιζόταν για τη Williams εκείνη τη χρονιά, αλλά μέχρι και εκείνο τον αγώνα στην Ίμολα, ο Βραζιλιάνος δεν ένιωθε άνετα με το μονοθέσιο της Βρετανικής ομάδας, επειδή δεν συμφωνούσε με τον Adrian Newey για το στήσιμο του μονοθεσίου. 

Πριν τον αγώνα της Κυριακής, ο Senna είχε ζητήσει να γίνει μια αλλαγή στην κολόνα του τιμονιού, για να μη χτυπάνε τα χέρια του στις άκρες του κόκπιτ. Οι μηχανικοί της Williams έκοψαν και συγκόλλησαν ξανά την κολόνα για να εκπληρώσουν την επιθυμία του Βραζιλιάνου. Η συγκόλληση όμως ήταν ελαττωματική και στον 6ο γύρο του αγώνα, η κολόνα του τιμονιού του έσπασε, την ώρα που ο Senna έμπαινε στην Tamburello, με αποτέλεσμα ο Βραζιλιάνος να χάσει τον έλεγχο και να χτυπήσει με 211 χλμ/ώρα στη μπαριέρα.

Ο Senna ηταν άτυχος, καθώς η σύγκρουση από μόνη της κατά πάσα πιθανότητα δε θα ήταν θανατηφόρα. Το μοιραίο χτύπημα, ήρθε από το ψαλίδι της μπροστινής ανάρτησης, που διαπέρασε το κράνος του και προκάλεσε θανάσιμα τραύματα στο κεφάλι του Βραζιλιάνου. Ύστερα από 10 δευτερόλεπτα, ο Senna φάνηκε να κουνάει λίγο το κεφάλι του προς τα αριστερά, αλλά πολύ σύντομα ξανά επέστρεψε στην αρχική του θέση και δεν κουνήθηκε ξανά.

Ο Sid Watkins ήταν από τους πρώτους διασώστες που έφτασαν στο σημείο του ατυχήματος για να φροντίσει τον Senna και είπε: "Όταν έβγαλα το κράνος από το κεφάλι του και έλεγξα τις κόρες από τα μάτια του, ήταν ξεκάθαρο ότι είχε υπόστει μεγάλη ζημιά στον εγκέφαλο του. Τον βγάλαμε από το κόκπιτ του και τον ξαπλώσαμε στο έδαφος. Όταν τον αφήσαμε κάτω, αναστέναξε και παρόλο που δεν είμαι θρήσκος, ένιωσα το πνεύμα του να μας αφήνει".

Μέσα στο μονοθέσιο του βρέθηκε μια Αυστριακή σημαία, την οποία είχε σκοπό να κυματίσει, αν κέρδιζε τον αγώνα, προς τιμήν του Roland Ratzenberger, που έχασε τη ζωή του την προηγούμενη μέρα.

32 χρόνια έχουν περάσει από εκείνο το σκοτεινό τριήμερο και ο κόσμος της Formula 1 δεν έχει ξεχάσει τους 2 αδικοχαμένους πιλότους, που οι θάνατοι τους έκαναν τα σημερινά μονοθέσια πιο ασφαλή.

Οι αλλαγές στα μέτρα ασφαλείας

1. Ασφάλεια πιστών: Η στροφή Tamburello και πολλά άλλα επικίνδυνα σημεία σε πίστες ανά τον κόσμο επανασχεδιάστηκαν με πιο ασφαλή τρόπο.
2. Τεχνολογικές βελτιώσεις: Εισήχθησαν πιο αυστηρά crash tests, ψηλότερα πλαϊνά στο κόκπιτ για την προστασία του κεφαλιού και αργότερα ήρθε και το σύστημα HANS (Head and Neck Support).
3. Ίδρυση της GPDA: Οι πιλότοι επανέφεραν την ένωση τους (Grand Prix Drivers' Association), όπως ακριβώς ήθελε ο Senna, για να έχουν ισχυρή φωνή σε θέματα ασφαλείας.

Για να τιμήσουν τους 2 πιλότους, έχουν φτιαχτεί 2 μνημεία μέσα στην πίστα της Ίμολα, προς τιμήν τους. Υπάρχει το άγαλμα του Senna πριν τη στροφή Villeneuve, όπου οι φίλαθλοι πηγαίνουν για να τιμήσουν τον ταχύτατο Βραζιλιάνο και στην κερκίδα της Tosa υπάρχει το μνημείο του Roland Ratzenberger, που επισκέπτονται οι φίλαθλοι για να ανάψουν ένα κερί στη μνήμη του αδικοχαμένου Αυστριακού.